آخرین اخبار

تاریخ : 21. شهريور 1396 - 11:14   |   کد مطلب: 33062
هاله ابهام دورعدالت جنسیتی
عدالت جنسی، برابری جنسی دو مفهوم جداگانه هستند که در فضای سیاسی مخصوص بانوان رخ عیان کرده اما کارشناسان این حوزه اذعان دارند که نمی‌دانند این مفاهیم خصوصا عدالت جنسیتی که مطرح می‌شود به طور واضح چیست. خصوصا اینکه تلاش می‌شود بعد از مدت‌ها که از برابری جنسی در کشورمان صحبت شده، عدالت جنسی جایگزین آن شود.

به گزارش زنان کویر ،  کلی گویی و عدم شفافیت در فضای سیاسی کشور به یک امر متداول تبدیل شده است. گویی این کلی گویی و عدم تعریف دقیق در بسیاری از موارد نیز اراده سیاستمداران برای ایجاد فضای مبهم سیاسی جهت پیشبرد اهداف غیر برنامه‌ریزی شده آنان است. از سوی دیگر برخی از مفاهیم آنقدر در فضای سیاسی کشور بزرگنمایی شده که هنوز کسی جرات ارائه تعریف در مورد آنرا ندارد و همچنین گستردگی برخی از مفاهیم و فلسفی کردن به جای حقوقی کردن این موارد سبب شده تا هنوز کسی به تعاریف درست و ملموس خصوصا در موارد سیاسی دست پیدا نکند و این فضای پرابهام امری عادی شود. هر چند که در برابر قانون نیز عادت تفسیرو تفسیر به جای اجرا در کشورمان بروز کرده است. با این اوصاف هر روز مفاهیم سیاسی توسط دولت‌ها که خود را بیشتر ایدئولوگ می‌بینند تا قوه مجریه در سپهر سیاسی کشور تولید می‌شود و کمتر اهتمامی برای تعریف و هدفگذاری دراین موارد وجود دارد.

عدالت جنسی، برابری جنسی دو مفهوم جداگانه هستند که در فضای سیاسی مخصوص بانوان رخ عیان کرده اما کارشناسان این حوزه اذعان دارند که نمی‌دانند این مفاهیم خصوصا عدالت جنسیتی که مطرح می‌شود به طور واضح چیست. خصوصا اینکه تلاش می‌شود بعد از مدت‌ها که از برابری جنسی در کشورمان صحبت شده، عدالت جنسی جایگزین آن شود.

برخی عدالت جنسیتی را زیرمجموعه عدالت اجتماعی تعریف می‌کنند. عدالت از جمله مفاهیم بنیادی در عرصه نظریه‌های سیاسی است که از دیرباز، دغدغه خاطر انسان بوده و ذهن اندیشمندان بسیاری را به خود مشغول داشته است . در قانون اساسی ، اصول مختلفی به موضوع عدل و قسط ( عدالت اجتماعی) در جامعه پرداخته اند.

اصل سوم قانون اساسی دولت جمهوری اسلامی را موظف می کند که برای نیل به اهداف مذکور در اصل دوم ، همه امکانات خود را برای اموری لازم به کار ببرد. از جمله این موارد رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینه های مادی و معنوی که در بند نهم اشاره شده است. خب با این اوصاف این سئوال مطرح می‌شود که قانون به عدالت اجتماعی اهتمام دارد، جنسیتی کردن عدالت چه وجهی می‌یابد و تا کجا می‌تواند در زمینه حقوق زنان مثمر ثمر واقع شود؟

به نظر می‌رسد ارائه تعریفی از این مفهوم، به جای بیان كلیات، ضمن اینكه زمینه را برای گفت‌وگوی بیشتر فراهم می‌كند، باعث می‌شود مخالفان برقراری عدالت میان زنان و مردان در خانواده و جامعه (عدالت جنسیتی) با نقد آن و روشن‌كردن دلایل مخالفت با این تعریف یا هر یك از كلمات به كار برده شده، در دستیابی به تعریفی بهتر و جامع‌تر پیشقدم شوند.

ژاله شادی‌طلب، جامعه‌شناس، عدالت جنسی را اینگونه تعریف می‌کند: ‌« با توجه به تأكید قانون اساسی كشور بر عدالت اجتماعی، «عدالت جنسیتی» را می‌توانیم چنین تعریف كنیم: «عدالت جنسیتی فرایند تدوین برنامه‌ها، تخصیص منابع و منافع به زنان و مردان به صورت منصفانه است؛ بدون هیچ‌گونه تبعیضی براساس جنس (یعنی زن یا مردبودن). عدالت جنسیتی به معنای برنامه‌های یكسان و مشابه برای زنان و مردان نیست، بلكه آنچه مدنظر است، رفتار منصفانه با زنان و مردان براساس نیاز‌ها و علایق آنان است

اما در این تعریف نیز گرچه سعی شده زنان از مردان جدا شود اما نتوانسته این موضوع را از قالب عام آن یعنی عدالت اجتماعی جداسازد و بیان کرده که عدالت جنسی یعنی بدون هیچ تبعیضی بر اساس جنس زن یا مرد بودند عدالت رعایت شود. این موضوعی است که در قانون اساسی هم بدان تاکید شده است و بنابر این موضوع جدیدی نیست.

در فصل سوم قانون اساسی ما که با عنوان «حقوق ملت » تدوین شده و می توان از آن به حقوق بشر، حقوق و آزادی های اساسی و حقوق و تکالیف حکومت و شهروندان یاد کرد، اصول و قواعدی با وصف عادلانه ، مورد تصریح قرار گرفته است . دو اصل نوزدهم و بیستم ، صراحت بیشتری در برابری مردم ایران دارد که با عبارت های ذیل بیان شده است :

«مردم ایران از هر قوم و قبیله ای که باشند، از حقوق مساوی برخوردارند و رنگ ، نژاد، زبان و مانند اینها سبب امتیاز نخواهد بود.»

«همه افراد اعم از زن و مرد، به طور یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از همة حقوق انسانی ، سیاسی ، اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلام برخوردارند.»

البته به هر جهت در دو صورت می‌توان موضوع طرح عدالت جنسی را بخصوص از سوی معاونت زنان و خانواده ریاست جمهوری مورد توجه قرار داد. اول اینکه خاص و جداسازی این موضوع از بحث عدالت اجتماعی می‌تواند در مورد توجه و تاکید قرار دادن وضعیت زنان و بهبود شرایط آنان تاثیرگذار باشد و از سوی دیگر دولت نیز نشان دهد نسبت به امور زنان اهتمام و توجه ویژه دارد؛ هر چند که دیده می‌شود بدون اولویت‌بندی درست این معاونت تنها روی اشتغال صرف و ورزشگاه رفتن بانوان و موارد حقوقی که بنیان خانواده را می‌تواند بهم بزند تاکید دارد. درواقع اگر معاونت زنان تعریف درستی از عدالت جنسیتی دارد آیا با تاکید بر روی اشتغال زنان و اولویت‌های اینچنینی که این معاونت برای خود در صدر کارها قرار داده، عدالت جنسیتی را حاکم کرد؟! دیگر شرایط و لازمه‌های زن‌ روز جامعه ما چیست؟

شهیندخت مولاوردی به عنوان معاون سابق امور زنان و خانواده ریاست جمهوری درباره عدالت جنسیتی اینگونه توضیح می‌دهد:‌ «ایران این ایده را مطرح می‌کند که به نظر بنده البته این برداشت شخصی من است، وقتی زن و مرد در شرایط برابری قرار ندارند برابری نمی‌تواند آن عدالت را تامین کند و حتما ما باید به حقوق و مسئولیت‌های این دو عادلانه نگاه کنیم و منظور ما از عدالت، برقراری تعادل و توازن در مسئولیت‌ها و سهم زن و مرد است و این را شعبه‌ای از عدالت اجتماعی میدانیم.»

 تعریف مبهمی که بازهم نمی‌تواند حق مطلب را در این عرصه ادا کند اما اینکه برابری جنسی را کنار می‌گذارد می توان از آن به عنوان یک گام به جلو نام برد.

معاون سابق رئیس جمهوری در توضیح این مطلب بیان می‌کند که در جامعه‌ای که عدالت جنسیتی مورد توجه قرار نگرفته باشد، نمی‌توان انتظار عدالت کامل اجتماعی را داشت که در این حوزه نیز عدالت گستردگی و جامع و کاملی خاص خود را دارد و نمی‌توان انتظار داشت که در یک حوزه عدالت انجام نشود و بگوییم عدالت اجتماعی برقرار است. خصوصا دربرابر قشری از جامعه که نیمی از جامعه را تشکیل می‌دهند و تاثیرات عمده‌ای در شکل گیری و شکل‌دهی به جامعه دارند.

 

انتهای پیام/ 

دیدگاه شما

منهاج
زنان کویر